0.8 C
Skopje
Wednesday, January 19, 2022

Efektet e ngrirjes së çmimeve/ Çfarë çmime ka në Gjermani e çfarë në Maqedoni?

Shkup 8 dhjetor – Në Maqedoninë e Veriut u ngrinë çmimet e ushqimeve bazë. Sa është efektive dhe pse Gjermania nuk e praktikon?

Frika nga rritja dramatike e çmimeve të ushqimeve bazë e shtyu qeverinë maqedonase të shpallë ngrirjen e çmimeve dy herë këto ditë. Fillimisht u ulën çmimet e bukës, qumështit, sheqerit dhe miellit, vajit të lulediellit për gatim, qumështit të përhershëm, mishit, e më pas e njëjta u shpall për orizin dhe vezët. VMRO-DPMNE-ja opozitare e ka kritikuar vendimin si të pakohë dhe ka kujtuar se e kanë kërkuar që nga pranvera e këtij viti.

Disa ekspertë në Maqedoni, si profesori universitar Zoran Ivanovski, e kanë kritikuar tashmë vendimin, duke thënë se ai nuk do të ketë ndikim në zbutjen e goditjes së çmimeve. Edhe biznesmenët janë kritikë ndaj lëvizjes së qeverisë. Ata thonë se do ta thellojë krizën dhe në vend që të mbështesë qytetarët, do të sjellë ulje të prodhimit në ndërmarrje dhe largim të punëtorëve, ndërsa qytetarët do të përballen me rafte bosh.

Sipas Entit Shtetëror të Statistikave, çmimet e produkteve ushqimore në Maqedoni në nëntor 2021 janë rritur për 4,8% krahasuar me muajin e njëjtë të vitit të kaluar.

Çmimet në Gjermani

Një gazetar i Deutsche Welle vizitoi tregun e Lidl në Bon të martën për të krahasuar çmimet e disa prej mallrave bazë të Gjermanisë – ku nuk ka ngrirje të çmimeve – dhe Maqedoninë e Veriut, ku është praktikuar që nga java e kaluar.

Për shembull, vaji i lulediellit në këtë zbritje në Gjermani kushton 1.39 euro. Të njëjtën do ta gjeni në Maqedoni nga 89 denarë – afër 1,5 euro – e lart. Miell gruri mund ta blini në Bon 45 cent, në Maqedoni 40 denarë ose rreth 20 euro cent më shtrenjtë. Sheqeri i kristalit në Lidl kushton 79 cent, në marketet maqedonase mund të gjendet më lirë – për 40 denarë. Qumështi me 3,5% yndyrë në Maqedoni do t’ju kushtojë së paku 50 denarë, në Gjermani mund ta gjeni për 80 cent. Nëse blini mish, në Maqedoni do të shpenzoni diçka më lirë – për një kilogram mish derri do të paguani rreth 350 denarë, ndërsa në Gjermani 6,99 euro.

Në përgjithësi, çmimet e produkteve janë të ngjashme, me dallimin se standardi i qytetarëve në Gjermani është shumë më i lartë – së paku shtatë herë më i lartë se ai maqedonas.

E lirë nuk është gjithmonë e mirë

Për të shpjeguar se si është e mundur, në vendet me standarde kaq të ndryshme qytetarësh, që çmimet të jenë kaq të ngjashme, madje edhe më të ulëta në një vend më të pasur, i kërkuam ndihmë redaktorit të redaksisë ekonomike të DW, Henrik Beme.

Pse ushqimi është kaq i lirë në Gjermani?

“Për shkak të Aldit dhe Liddle. “Ne gjermanët shpikëm marketet. Ata kanë fuqi të madhe tregu, bëjnë blerje të mëdha dhe vrasin çmimet. Prodhuesit që duan të jenë në raftet e tyre duhet të plotësojnë kërkesat ekstreme për cilësi dhe sasi. Ai që nuk mund ta bëjë këtë, fluturon jashtë. Kjo është arsyeja pse ata janë kaq të plotë me çmimet,” shpjegon ai.

Arsyeja e dytë që është kaq e lirë, pranon Beme, është se gjermanët janë shumë praktikë kur bëhet fjalë për ushqimin dhe shumë pak të rafinuar – sa më shumë që të jetë e mundur.

“Në Francë, për shembull, ushqimi ka një vlerë më të lartë, francezët thjesht kanë një qëndrim tjetër ndaj ushqimit. Kjo është arsyeja pse ata janë mësuar me çmime më të larta atje”, sqaron ai.

Çmimet e ngrira

Dhe çfarë arrihet me ngrirjen e çmimeve? A do të shohin qytetarët ndonjë përfitim nga ajo masë dhe pse Gjermania nuk e zbaton atë? Henrik Beme e ka kaluar gjysmën e jetës së tij në ish-Republikën Demokratike Gjermane dhe nuk ka një opinion të mirë për masën.
“Ai shkatërron tregun dhe mund të funksionojë vetëm për një kohë të shkurtër”. Në RDGJ, një “bokvurst” (një lloj salsiçe) në një kioskë kushtonte gjithmonë 85 pena, dhe karremi 10 pena. Çmimi nuk ka ndryshuar kurrë. “Në fund, shteti subvencionoi gjithçka – dhe falimentoi.” Çmimi i hot-dogut ishte pothuajse i një rëndësie shtetërore.

Por a nuk i ndihmon kjo masë grupet më të varfra të qytetarëve?

“Kjo nuk u bën dobi,” tha Beme. “Është shumë më mirë nëse shteti u jep para njerëzve, sepse duke ngrirë çmimet ju ndihmoni edhe ata që mund të blejnë vaj ose miell më të shtrenjtë. Pastaj të pasurit blejnë me çmime të ngrira”.

Latest news
Related news
- Advertisement -spot_img